Begrippen betreffende het geluid dat een warmtepomp maakt

Definities, begrippen en uitleg

Begrippen

energielabel warmtepomp
op het energielabel wordt het geluidsvermogen vermeld.
Helaas is deze waarde ongeschikt voor geluidsberekeningen
Bron: Mitsubishi electric
Geluidsvermogen Lw: Geluidsemissie in alle richtingen (puntbron). Deze waarde is onafhankelijk van de omgeving. Dus reflectie, absorptie, afstand speelt hier niet mee. Het geluidsvermogen is de ideale grootheid om warmtepompen onderling eerlijk te vergelijken. Let bij het vergelijken wel op bij welk verwarmingsvermogen deze waarde geld. Voor het energielabel mogen fabrikanten dit namelijk zelf bepalen, wat deze waarde op het energielabel ongeschikt maakt voor geluidsberekeningen. Gebruik voor geluidsberekeningen altijd het maximale geluidsvermogen in dag- en in nachtmodus. De fabrikant is verplicht deze gegevens te verstrekken.
Geluidsdrukniveau L: Deze waarde geeft de heersende geluidsdruk aan zoals die waargenomen wordt op een bepaalde positie. Het geluidsdrukniveau wordt beïnvloed door de omgeving (absorptie/reflectie), richtfactor en demping t.g.v. de afstand.
Deze waarde bepaald of uzelf of de buren overlast hebben van de buitenunit van de warmtepomp.
Richtfactor Q: Afhankelijk van het aantal omringende reflecterende vlakken (muren) wordt het geluidsdrukniveau verhoogt in vergelijking met een vrije opstelling. De geluidsdruk op een bepaald punt Lp kan berekend worden met de volgende formule:
Geluidsformule Lp: Geluidsdruk ten gevolge van warmtepomp op r meter afstand.




met:
L = Geluidsdrukniveau bij de ontvanger
LW = Geluidsvermogen door de warmtepomp geproduceerd
Q = Richtfaktor
r = De afstand tussen de warmtepomp en de ontvanger
Onderstaand kan het geluidsvermogen omgerekend worden naar geluidsdruk en omgekeerd:
Bereken geluidsvermogen
Geluiddruk L: dB
Afstand r: m
Richtfactor Q:
Geluidsvermogen LW: dB



Bereken geluiddruk
Geluidsvermogen Lw: dB
Afstand r: m
Richtfactor Q:
Geluidsdruk L: dB


Bereken afstand
Geluidsvermogen Lw (dB)
Geluidsdruk L (dB)
Richtfactor Q
Afstand r (m)

Deze berekening is puur theoretisch, en bedoeld om inzicht en gevoel voor de geluidsmaterie te krijgen. Gebruik de berekeningsprogramma's elders op deze site voor uitgebreidere berekeningen.

Geluidvoortplanting met q =2
q=2 Vrije veld opstelling.
Geluidvoortplanting met q =4
q=4 Reflectie door muur
Geluidvoortplanting met q =8
q=8 Reflectie door hoekopstelling.

Tips voor vermindering van geluidsoverlast

  • De warmtepomp niet direct naast het raam van een slaapkamer plaatsen;
  • Voorkom contactgeluid door de units flexibel op te stellen (bijvoorbeeld op rubbers) en zorg dat alle leidingdoorvoeren door muren en vloeren akoestisch ontkoppeld zijn, d.w.z. geen direct contact maken met de muren of vloeren. Bij houten constructies, bij voorkeur tegels of beton onder de trillingsdempers plaatsen;
  • De warmtepomp niet direct op of in de nabijheid van de erfgrens plaatsen. Buren kunnen hier hinder van ondervinden;
  • De warmtepomp zo vrij mogelijk opstellen, en bij voorkeur niet op een reflecterende ondergrond, zoals beton.Beton is uitstekend voor de stabiliteit, maar dek het dan af met bijvoorbeeld een rubber matje.
  • Zorg dat er in de uitblaasrichting binnen ca. 10 m geen opstakels staan die het geluid kunnen weerkaatsen.

EU-eisen aan warmtepompen

In Europa is het maximaal toegestane geluidsvermogen van warmtepompen vastgelegd in de Ecodesign Directive Commission Regulation (EU) No 206/2012. Deze verordening houdt in dat warmtepompen tot 6 kW maximaal 65 dB(A) mogen produceren en warmtepompen van 6 kW tot 12kW 70 dB(A). Op het energielabel is de fabrikant verplicht om het geluidsvermogen van de warmtepomp hier op te vermelden.  Men kan dit vervolgens toetsen aan de plaatselijke regels en het bouwbesluit. Een handig hulpmiddel hiervoor is de geluidsberekeningstool elders op deze site.


Nederlandse geluidseisen aan warmtepompen

Voor 1 april 2021 zijn er geen wettelijke eisen gesteld aan geluidsproductie van warmtepompen in Nederland.
Naar aanleiding van uitzendingen van consumentenprogramma’s over geluidsoverlast van warmtepompen heeft het ministerie van binnenlandse zaken akoestisch onderzoeksbureau LBP Sight de opdracht gegeven een onderzoek te doen naar de geluidsproductie van warmtepompen. Het doel was om dit in een wet vast te leggen die gelijk in zal gaan met de BENG-norm op 1 januari 2021. (BENG = Bijna Energie Neutraal Gebouw). Uit dit rapport (zie kader) komt als advies om het maximaal geluidsniveau dat veroorzaakt wordt door de warmtepomp dat aankomt op de erfgrens van de buren te stellen op 40 dB(A). Maar omdat bijna iedere warmtepomp buitenunit ‘tonaal’ geluid produceert is het voorstel de eis met 5 dB te verzwaren tot 35 dB(A). Tonaal geluid is geluid van ongeveer dezelfde toonhoogte dat door mensen als zeer hinderlijk ervaren wordt. De exacte definitie van tonaal geluid is eveneens te vinden in het rapport van akoestisch adviesbureau LBP SIGHT. De 35 dB(A) eis is in overleg met de warmtepompbranche verworpen. Volgens het bouwbesluit 2012 geld vanaf 1 april 2021 de norm van 40 dB(A) in de avond en nacht, en 45 dB(A) overdag. De fabrikant is verplicht om deze twee maximale geluidsvermogens te verstrekken, evenals een eventuele toeslag tonaal geluid, en de marge waar mee gerekend dient te worden. Standaard is dat 2 dB, maar als de fabrikant kan beargumenteren dat dit te hoog is, mag een andere marge gehanteerd worden.

Het energielabel

Op het energielabel vermeld de fabrikant het geluidsvermogen van de warmtepomp. Dit is een verplichting voor iedere fabrikant. Hoe stiller hoe beter. Echter de fabrikant mag zelf bepalen bij welke belasting (simpel gezegd: welke stand van de warmtepomp) hij deze waarde bepaald. Dit betekend dat dit getal geen waarde heeft voor geluidsberekeningen. Daar dient men het maximale geluid die de warmtepomp kan maken te gebruiken. Dit is meestal bij vollastbedrijf.
Wat het geluidsdrukniveau is op de erfgrens bij de buren (of bij de dichtstbijzijnde te openen deur- of raamopening van de onder- of bovenburen voor appartementen) is dan afhankelijk van het max. geluidsvermogen van de warmtepomp, de afstand, toeslag tonaalgeluid, geluiddempende omkasting en de richtfactor. Hier geld dan vanaf 1 april 2021 het maximum van 40 dB(A) geluidsdrukniveau in de avond en nacht.

Geluiddempende omkastingen en schermen

Komt men met de geluidsberekening bij voorbaat al op een te hoge waarde, of produceert de warmtepomp in de praktijk toch te veel lawaai, dan kan men overwegen om een geluiddempende kap over de buitenunit van de warmtepomp te plaatsen. Er zijn fabrikanten die voor veel merken standaardkappen leveren. De demping van een bepaalde kap kan per warmtepomptype verschillend zijn. Dit maakt het zoeken en berekenen van geluiddempende kappen gecompliceerder. Soms is maatwerk vereist. Men kan ook een geluidscherm toepassen. Deze dient wel veel massa te bezitten, minimaal 10 kg/m². Denk aan een half-steens muurtje of een glasplaat van minimaal 4 mm dik.


Specifieke geluiden die de buitenunit van de warmtepomp maakt

Het geluid van een buitenunit is niet constant. Soms draait de ventilator niet. Bij het opstarten hoort men een ander geluid. Zodra er meer warmtevraag in de woning is, bijvoorbeeld omdat het buiten kouder is, neemt het toerental van de ventilator toe, en moet de compressor harder werken. Een ander fenomeen is de ontdooicyclus van de warmtepomp. Als de buitenlucht koud is kan condens bevriezen op de verdamper. Vaak ontstaat dan ook ijs op het ventilatorblad, wat voor onbalans kan zorgen, en weer extra geluid produceert. De warmtepomp merkt zelf dat de verdamper invriest en gaat dan automatisch de verdamper ontdooien door warmte uit de cv-installatie binnenshuis te verplaatsen naar de verdamper in de buitenunit. Dit brengt een verandering teweeg in het geluidspatroon wat veel mensen als irritant ervaren. Meerdere warmtepompen in de directe omgeving accumuleren geluid, waardoor het geluid versterkt word en als hinderlijk ervaren word. Overweeg al deze zaken bij het kiezen van de juiste warmtepomp.

Geluidsberekeningen op deze website

Als snelle indicatie kan de formule hierboven gebruikt worden. Dit is puur theoretisch natuurkundig. Men kan ook de volgende methoden gebruiken:

Vraag en antwoord
1. De fabrikant van de warmtepomp die ik wil kopen geeft het geluid op in geluidsdruk op 1 meter afstand van de buitenunit. Wat kan ik hier mee?

Dit is een waarde die het vergelijken met andere warmtepompen moeilijk maakt. Reken het geluid om met de formule op deze website of vraag bij de fabrikant het geluidsvermogen op volgens het energielabel. De fabrikant is verplicht om het geluidsvermogen van de warmtepomp te vermelden op het erp-label, en de max. waarden bij dag en nacht verbruik te verstrekken.


2. Waarom wordt er niet gecalculeerd met het geluidsvermogen dat op het Erp-label staat?

Bouwbesluit 2012 vereist dat er gerekend word met de maximale waarden van het geluidvermogen overdag en in silent mode.


Meer over geluid op deze website: