Begrippen betreffende het geluid dat een warmtepomp maakt

Definities, begrippen en uitleg

Begrippen

energielabel warmtepomp
op het energielabel wordt het geluidsvermogen vermeld.
Bron: Mitsubishi electric
Geluidsvermogen Lw: Geluidsemissie in alle richtingen (puntbron). Deze waarde is onafhankelijk van de omgeving. Dus reflectie, absorptie, afstand speelt hier niet mee. Het geluidsvermogen is de ideale grootheid om warmtepompen onderling eerlijk te vergelijken.
Geluidsdrukniveau L: Deze waarde geeft de heersende geluidsdruk aan zoals die waargenomen wordt op een bepaalde positie. Het geluidsdrukniveau wordt beïnvloed door de omgeving (absorptie/reflectie), richtfactor en demping t.g.v. de afstand.
Deze waarde bepaald of uzelf of de buren overlast hebben van de buitenunit van de warmtepomp.
Richtfactor Q: Afhankelijk van het aantal omringende reflecterende vlakken (muren) wordt het geluidsdrukniveau verhoogt in vergelijking met een vrije opstelling. De geluidsdruk op een bepaald punt Lp kan berekend worden met de volgende formule:
Geluidsformule Lp




met:
L = Geluidsdrukniveau bij de ontvanger
Lw = Geluidsvermogen door de warmtepomp geproduceerd
Q = Richtfaktor
r = De afstand tussen de warmtepomp en de ontvanger
Onderstaand kan het geluidsvermogen omgerekend worden naar geluidsdruk en omgekeerd:
Geluidsdrukniveau L (dB) Afstand r (m) Richtfactor Q Geluidsvermogen Lw (dB)

Geluidsvermogen Lw (dB) Afstand r (m) Richtfactor Q Geluidsdruk L (dB)

Geluidvoortplanting met q =2
q=2 Vrije veld opstelling.
Geluidvoortplanting met q =4
q=4 Reflectie door muur
Geluidvoortplanting met q =8
q=8 Reflectie door hoekopstelling.

Tips voor vermindering van geluidsoverlast

-De warmtepomp niet direct naast het raam van een slaapkamer plaatsen
-Voorkom contactgeluid door de units flexibel op te stellen (bijvoorbeeld op rubbers) en zorg dat alle leidingdoorvoeren door muren en vloeren akoestisch ontkoppeld zijn, d.w.z. geen direct contact maken met de muren of vloeren.
-De warmtepomp niet direct op de erfgrens plaatsen. Buren kunnen hier hinder van ondervinden.
-De warmtepomp zo vrij mogelijk opstellen, en bij voorkeur niet op een reflecterende ondergrond, zoals beton.Beton is uitstekend voor de stabiliteit, maar dek het dan af met bijvoorbeeld een rubber matje.
-Zorg dat er in de uitblaasrichting binnen ca. 10 m geen opstakels staan die het geluid kunnen weerkaatsen.


EU-eisen aan warmtepompen

In Europa is het maximaal toegestane geluidsvermogen van warmtepompen vastgelegd in de Ecodesign Directive Commission Regulation (EU) No 206/2012. Deze verordening houdt in dat warmtepompen tot 6 kW maximaal 65 dB(A) mogen produceren en warmtepompen van 6 kW tot 12kW 70 dB(A). Op het energielabel is de fabrikant verplicht om het geluidsvermogen van de warmtepomp hier op te vermelden.  Men kan dit vervolgens toetsen aan de plaatselijke regels en het bouwbesluit. Een handig hulpmiddel hiervoor is de geluidsberekeningstool elders op deze site.


Nederlandse geluidseisen aan warmtepompen in de maak

Momenteel (januari 2019) zijn er geen wettelijke eisen gesteld aan geluidsproductie van warmtepompen in Nederland.
Naar aanleiding van uitzendingen van consumentenprogramma’s over geluidsoverlast van warmtepompen heeft het ministerie van binnenlandse zaken akoestisch onderzoeksbureau LBP Sight de opdracht gegeven een onderzoek te doen naar de geluidsproductie van warmtepompen. Het doel is om dit in een wet vast te leggen die gelijk in zal gaan met de BENG-norm op 1 januari 2020. (BENG = Bijna Energie Neutraal Gebouw). Uit dit rapport (zie kader) komt als advies om het maximaal geluidsniveau dat veroorzaakt wordt door de warmtepomp dat aankomt op de erfgrens van de buren te stellen op 40 dB(A). Maar omdat bijna iedere warmtepomp buitenunit ‘tonaal’ geluid produceert wordt de eis met 5 dB verzwaard tot 35 dB(A). Tonaal geluid is geluid van ongeveer dezelfde toonhoogte dat door mensen als zeer hinderlijk ervaren wordt. De exacte definitie van tonaal geluid is eveneens te vinden in het rapport van akoestisch adviesbureau LBP SIGHT.
Belangrijk voor potentiële kopers is dat volgens het energielabel het geluidsvermogen van de warmtepomp opgegeven word. Dit is een verplichting voor iedere fabrikant. Hoe stiller hoe beter.
Wat het geluidsdrukniveau is op de erfgrens bij de buren (of bij de dichtstbijzijnde te openen deur- of raamopening van de onder- of bovenburen voor appartementen) is dan afhankelijk van de afstand en de richtfactor. Hier gaat dan de 35 dB(A) geluidsdrukniveau gelden. Met de berekeningstool op deze pagina kan men dit zelf eenvoudig en snel omrekenen.

Geluiddempende omkastingen

Komt men met de geluidsberekening bij voorbaat al op een te hoge waarde, of produceert de warmtepomp in de praktijk toch te veel lawaai, dan kan men overwegen om een geluiddempende kap over de buitenunit van de warmtepomp te plaatsen. Er zijn fabrikanten die voor veel merken standaardkappen leveren. Soms is maatwerk vereist.


Specifieke geluiden die de buitenunit van de warmtepomp maakt

Het geluid van een buitenunit is niet constant. Soms draait de ventilator niet. Bij het opstarten hoort men een ander geluid. Zodra er meer warmtevraag in de woning is, bijvoorbeeld omdat het buiten kouder is, neemt het toerental van de ventilator toe, en moet de compressor harder werken. Een ander fenomeen is de ontdooicyclus van de warmtepomp. Als de buitenlucht koud is kan condens bevriezen op de verdamper. Vaak ontstaat dan ook ijs op het ventilatorblad, wat voor onbalans kan zorgen, en weer extra geluid produceert. De warmtepomp merkt zelf dat de verdamper invriest en gaat dan automatisch de verdamper ontdooien door warmte uit de cv-installatie binnenshuis te verplaatsen naar de verdamper in de buitenunit. Dit brengt een verandering teweeg in het geluidspatroon wat veel mensen als irritant ervaren. Meerdere warmtepompen in de directe omgeving accumuleren geluid, waardoor het geluid versterkt word en als hinderlijk ervaren word. Overweeg al deze zaken bij het kiezen van de juiste warmtepomp.

Vraag en antwoord
1. De fabrikant van de warmtepomp die ik wil kopen geeft het geluid op in geluidsdruk op 1 meter afstand van de brander. Wat kan ik hier mee?

Dit is een waarde die het vergelijken met andere warmtepompen moeilijk maakt. Reken het geluid om met de formule op deze website of vraag bij de fabrikant het geluidsvermogen op volgens het energielabel. De fabrikant is verplicht om het geluidsvermogen van de warmtepomp te vermelden op het erp-label


2. Waarom wordt er niet gecalculeerd met het geluidsvermogen dat op het Erp-label staat?

Volgens de EN12102 (ISO 9614-2) wordt het maximale geluidsvermogen opgegeven bij 100% belasting bij A7/W55.
Volgens dezelfde norm wordt voor het energielabel het geluidsvermogen opgegeven bij 40% van het vermogen bij A7/W55. Dit getal komt op het energielabel te staan.
Veel warmtepompen beschikken ook nog over een silentmode of nachtbedrijf, waar het toerental van de ventilator van de buitenunit begrensd wordt.

Nemen we als voorbeeld de Nefit Eveline Monoblick 5.0 E-S. We hebben dan volgens de documentatie van Nefit drie getallen:
Geluidsvermogen bij 100% vermogen:  70 dB
Geluidsvermogen bij 40% vermogen: 64 dB (vermeld op het energielabel)
Silentmode (nachtbedrijf): 67 dB

We zien dat het getal op het energielabel niet echt bepalend is over het geluidsvermogen. We dienen te rekenen met het dag maximum van 70 dB en het nachtmaximum van 67 dB. 
We nemen nu een ander voorbeeld met de Viessmann Vitocal 200-A AWO-M-E-AC 201A.010:
Geluidsvermogen bij 100% vermogen: 60 dB
Geluidsvermogen bij 40% vermogen: 56 dB (vermeld op het energielabel)
Silentmode (nachtbedrijf): 55 dB
Hier zien we dat de waarde op het energielabel juist hoger is dan de silentmode van de warmtepomp.  Conclusie: Gebruik voor een goede berekening niet de waarde op het energielabel, maar reken met het dag- en nachtmaximum.


Volgende pagina:Basiskennis geluid