Storingen verhelpen aan een warmtepomp

Diagnose, instellen, repareren en noodbedrijf

Storingen opsporen en verhelpen

Lage druk storing warmtepomp

Een warmtepomp is net een mens. Als de druk of temperatuur te hoog word, dan voelt hij zich niet lekker en gaat op storing. De meeste warmtepompen geven dan een storingsmelding of een storingscode. Om de oorzaak van de storing te achterhalen is kennis nodig over de werking van een warmtepomp. Een mens kan hoofdpijn hebben ten gevolge van een verstopping. Een warmtepomp kan een hogedruk storingsmelding geven ten gevolge van een verstopte wisselaar of een defecte pomp. Het is heel belangrijk om nauwkeurig op de juiste plaats te meten om de storingsoorzaak te lokaliseren. Een (infrarood)thermometer kan hierbij een belangrijk hulpmiddel zijn. Onderstaand een aantal veel voorkomende storingen met mogelijke oorzaken en tips om de storing te verhelpen. Dit overzicht is universeel en geld eigenlijk voor alle warmtepompen. Meestal geven deze warmtepompen ook een storingscode. Dit is vaak een letter met een getal. Warmtepompfabrikanten maken dat zo, omdat ze dan een taalonafhankelijke warmtepomp kunnen maken, en kunnen volstaan met een storingssleutel in de taal van het land waar de warmtepomp geleverd word. Bij moderne warmtepompen zie je steeds meer dat naast de code gelijk de uitleg komt in de gekozen taal. Helaas zijn de storingscodes nog niet internationaal gestandaardiseerd, iedere fabrikant heeft zo zijn eigen codes.

jaga dbe dynamic boost effect
Een warmtepomp bestaat uit drie circuits

Om een warmtepomp draaiende te houden is flow vereist in de drie circuits waaruit een warmtepomp bestaat, d.w.z. luchtflow in de bron, flow in het koudemiddelciruit, en flow van het cv-water in het afgiftecircuit. Is ergens in deze circuits een flowprobleem dan uit zich dat als een storing.

 

Overzicht veel voorkomende storingen

Lage druk storing van het koudecircuit:

Dit betekend vaak te weinig of geen flow in het broncircuit.
Er kan onvoldoende warmte onttrokken worden aan de lucht waardoor de druk in het koude circuit te laag wordt. Het gevolg van deze storing kan zijn het invriezen van de verdamper.
Meet de aanvoer- en retourtemperatuur van de bron.
Bepaal het temperatuurverschil, de delta-T (ΔT) hiervan.
De ΔT is een maat voor de flow.
Bij geringe ΔT is er geen of te weinig flow
Dat betekend dat de bronpomp/ventilator defect is of de PWW verdamper verstopt zit. Controleer of de ventilator draait
Als dit goed is controleer dan of de PWW-verdamper verstopt zit. Als deze alleen aan de onderkant warm word, en aan de bovenkant koud blijft is er sprake van een verstopping. Bij veel warmtepompen hoeft men niet zelf met een thermometer de temperaturen te gaan meten, maar zijn deze afleesbaar op het display van de bedieningsunit.

Hoge druk storing van het koude circuit:

Dit betekend: Geen of te weinig flow in het cv-afgiftecircuit. Er kan onvoldoende warmte afgegeven worden aan het afgiftesysteem waardoor de druk oploopt wat op een gegeven moment tot een storing leidt. Vaak wordt dit veroorzaakt door een kraan die dichtstaat, de cv-pomp die defect is, een verstopt filter, of lucht in het systeem. Het laatste vooral als er pas is bijgevuld. Controleer met een magnetische rotatietester of de cv-pomp draait.
Bij zowel hoge- als lage drukstoringen dus altijd als eerste respectievelijk het afgiftesysteem en het broncircuit controleren. Is men 100% zeker dat dit in orde is, dan kan men het koudemiddelcircuit gaan controleren. Controleer eerst de koptemperatuur van de compressor. Als deze richting de 100 °C gaat (daarna grijpt de clixon in bij 120 °C) betekend dit dat er te weinig koelmiddel in zit. Deze methode kan bij alle scrol compressoren toegepast worden. Het bijvullen van het koudemiddel is een taak voor een installateur die in het bezit is van de benodigde F-gassen certificaten.

Diagnosescherm
Druk/temperatuur display warmtepomp
Bron: Viessmann

In deze afbeelding zien we de diverse temperaturen en drukken van de drie circuits weergegeven. De percentages geven resp. de belasting van de compressor aan, en hoever het expansieventiel geopend is. Er is sprake van een hoge druk storing. Na grondige inspectie van het cv-circuit is er geen fout gevonden. Door gebruik te maken van de vuistregel: ingangstemperatuur condensor = 2 รก 2,5 x de druk op de verdamper kan men hier ook de conclusie trekken dat in dit geval 2,5 x 20,6 geen 81 °C is. Hier is dus iets niet in orde. Waarschijnlijk zit er te weinig koudemiddel in het koudemiddelcircuit.

Verstopte filterdroger

infrarood camera

Bij de compressor zit een filterdrogerwat verstopt kan raken. Dit is te constateren doordat het compressorfilter aan de zuigzijde warm wordt, en aan de andere kant koud blijft. Dit euvel is alleen door een vakman vast te stellen en te repareren. Daar - afhankelijk van de verstopping - er maar enkele tienden graden verschil zal zijn, is de verstopping alleen met behulp van een IR-camera op te sporen. Indien men de compressor vervangt dan dient ook de filterdroger vervangen te worden.

Onvoldoende debiet

Deze melding betekend dat de flowswitch onvoldoende cv-water snelheid meet om te schakelen. Vaak komt deze melding in combinatie met een hoge druk storing. Als deze melding komt, is vaak de oorzaak dat er te veel lucht in het leidingsysteem zit. Remedie: ontluchten

Te lage cv-waterdruk in het afgiftesysteem

Manometer

Dit betekend dat men water bij moet vullen in het cv-gedeelte. De cv-druk dient ergens tussen de 1 en 2 Bar te liggen. Dit is hetzelfde als bij de ouderwetse cv-ketel. Ook wisselende druk in het cv-systeem kan tot een storingsmelding leiden. Maar niet alle warmtepompen kunnen dit aangeven. Men kan het wel zelf zien aan de oplopende druk als het water opgewarmd word, en weer dalende druk bij afkoelend cv-water. In dat soort gevallen is het expansievat defect. Een expansievat is en vat met een membraan dat een scheiding vormt tussen lucht en water. Door te tikken op het vat in het watergedeelte (daar waar de cv-leiding op binnenkomt) en dit geluid te vergelijken met het tikken op het luchtgedeelte kan men diagnosticeren of het expansievat goed of defect is.

Defecte of ontregelde elektronica

softstarter

Een warmtepomp bestaat vaak uit standaardcomponenten van verschillend fabricaat. Zo kan men een Danfoss expansieventiel tegenkomen, een Copeland compressor en een inverter van merk X. Deze componenten worden vaak aangestuurd door elektronica die de fabrikanten zelf meeleveren met hun component. Deze componenten communiceren onderling via een bussysteem waarbij de master de hoofdbedieningsprint van de warmtepomp is. Het komt wel eens voor dat deze data-uitwisseling niet lukt. Als dat gebeurd zal de warmtepomp een zogenaamde communicatiestoring melden. Als men een splitunit heeft, dan is er communicatie nodig tussen de binnen- en buitenunit. Als deze om de een of andere reden verstoord is, dan leidt dat ook tot een communicatiefout. In sommige warmtepompen zit ook een Lithium cel (batterij). Deze wordt gebruikt om data zoals de instellingen en het storingsgeheugen te bewaren en om de klok door te laten lopen bij spanningsuitval. Het kan zijn dat na een jaar of 6 deze batterij vervangen dient te worden. Elektronica kan ook kapot gaan. Als de hoofdprint kapot gaat resulteert dat in een zwart display. Als een van de andere printen het loodje legt, wordt meestal keurig aangegeven welke print defect is.

Defecte sensoren

NTC-grafiek

De warmtepomp geeft precies aan welke sensor defect is. Als dit zich voordoet is het verstandig om eerst de betreffende sensor inclusief bedrading zelf te controleren. De foutmelding kan namelijk ook betekenen dat er een kortsluiting is tussen de 2 draden van de sensor, of dat een draad klem zit tussen de beplating van de warmtepomp, waardoor deze kortgesloten wordt naar massa. Ook als er een draad los zit, komt er een foutmelding. Als bijvoorbeeld een boiler ernstig verkalkt is zal de sensor, die via een dompelhuls in de boiler zit, niet meer de juiste waarde aangeven. Vervangen van de sensor helpt dan niet. Een tijdelijke work-around kan zijn om de boilertemperatuur iets lager te zetten, om hiermee het op storing springen van de warmtepomp te voorkomen. Ook vocht is slecht voor sensoren. Zorg dat de sensor en sensorkabel droog zijn.

sensor storing

Inverter storing

De inverter is de component die de compressor aanstuurt. Het is eigenlijk een soort motor-toerenregeling. Bij overbelasting (oververhitting) schakelt deze af, maar ook als de netvoeding problemen geeft (bijvoorbeeld als een fase wegvalt in het geval van een 3-fasen warmtepomp) wordt een storingsmelding weergegeven.

Thermische beveiliging aangesproken

Let op! Deze storing vereist bij wat oudere warmtepompen het manueel resetten van het thermisch pakket. Deze melding treedt op indien de compressor overbelast wordt en daardoor te veel stroom trekt. Komt de stroom boven een bepaalde drempelwaarde dan schakelt het thermisch relais de spanning weg van de compressor, om te voorkomen dat deze doorbrandt. Oude wisselstroompompen zijn vaak ook voorzien van een thermische beveiliging. Moderne gelijkstroom pompen hebben een geïntegreerde elektronische beveiliging.

Configuratiefout

Vaak moet men de warmtepomp voor de eerste inbedrijfname vertellen wat het hydraulisch schema is waarin hij is opgenomen. Is dit niet of niet correct gedaan dan kan dat tot een foutmelding leiden.

Omschakelen van zomer- naar winterbedrijf (geen storing)

Er had ook als kop kunnen staan: Omschakelen van koelbedrijf naar verwarmingsbedrijf. Alhoewel dit niet direct een storing is, kan dit tot ongewenste situaties leiden. Vaak kan men vooraf instellen bij welke temperatuur verwarmen moet beginnen, in welk interval de warmtepomp helemaal niets hoeft te doen, en wanneer hij moet beginnen met koelen. Bijvoorbeeld:

Buitentemperatuur Operatiemode
-25 .. 16 °C Verwarmen
17 .. 25 °C Warmtepomp uit
25°C .. Koelen

Is dit niet correct ingesteld dan kan men rare situaties krijgen. Bij sommige warmtepompen wordt het koelmenu door de gemiddelde gebruiker niet goed begrepen met als resultaat een niet goed ingestelde warmtepomp.

Het logboek

Fouthistorie NIBE
Fouthistorie
Bron: NIBE

In het logboek kan men ook de fouthistorie oproepen.
Hierdoor krijgt men inzicht in repeterende storingen, en wanneer deze zich voordoen.

Gereedschap voor de warmtepompmonteur

Rotatietester
Rotatietester: Tegen de pomp-as houden om te kijken of de pomp daadwerkelijk draait
Universeelmeter
Universeelmeter
infraroodcamera
Infraroodcamera: Totaal overzicht op het verloop van temperaturen
Infraroodthermometer
Thermometer
Manometer koudecircuit
Manometer om druk in het koudecircuit te meten.
Geeft ook de aan de druk gerelateerde temperatuur weer voor diverse koudemiddelen. Zo kan men op de rode meter zien dat een druk van 30 bar overeenkomt met een temperatuur van 50 graden voor koudemiddel R410A.
Drairichting tester 3 fasen
Controleer of de 3 fasen correct zijn aangesloten en of de draairichting correct is.

Tools voor de warmtepomp monteur

Danfoss koudemiddelschuif
Koudemiddelschuif, ook als app op de smartphone.
Wilo pomp app
Leidingcalculator, pompdimensionering

Vraag en antwoord
1. Hoe weet mijn warmtepomp dat er een storing is?

Net als een moderne auto zit een warmtepomp vol met temperatuur-, druk- en flowsensoren. Deze sensoren bewaken het proces, en indien er herhaaldelijk waarden gemeten worden die buiten het gangbare gebied vallen, zal de warmtepomp stil gezet worden en een storingsmelding geven.

2. Wat te doen als er een storing optreedt?

Probeer met behulp van de manual van de warmtepomp te achterhalen wat de oorzaak is. Reset de warmtepomp maximaal een keer, door de resetknop in te drukken of hem even spanningsloos te maken. Biedt dit geen soelaas dan kan men de warmtepomp op handbediening of noodbedrijf zetten. Dit betekend dat de compressor buiten werking gezet word en een elektrisch element de taak overneemt. Men heeft dan in ieder geval verwarming en warm water. Hierdoor is het niet nodig om in de kou te zitten. Bedenk wel dat verwarmen met een elektrisch element een stuk duurder is. Waarschuw een storingsmonteur om het probleem op te lossen.

Doe mee met de discussie, en reageer op dit artikel:

Naam: *
Onderwerp:

Ik ben geen robot. Welke dag is het vandaag?
Bij het plaatsen van een reactie gaat u accoord met de voorwaarden.
Hier komen de reacties te staan
Volgende pagina: next)