Verduurzaam uw woning in 10 stappen

Stap voor stap uw woning verduurzamen. Start met de energietransitie van uw eigen woning.

Uw woning verduurzamen in 10 stappen

In de krant is de energietransitie regelmatig in het nieuws. Het is nodig voor het milieu en voor het klimaat. Om de opwarming van de aarde tegen te gaan zullen we minder CO2 uit moeten stoten. Groningen beeft, huizen verzakken, we moeten van het Gronings aardgas af. Alhoewel nog steeds niet alles wetenschappelijk onderbouwt is, kan het geen kwaad om eens te onderzoeken hoe u zuiniger kunt stoken. We gaan hier uit van een huishouden dat met aardgas verwarmt. Indien dat niet het geval is kunt u de transmissie van uw woning bepalen via de transmissiepagina, en daarna verder gaan met stap 3.
U wilt minder energie verbruiken. Hoe te beginnen?

Inventarisatie

Gasverbruik per woningtype
Gemiddeld gasverbruik per woningtype
Bron: Eneco.

Inzicht door inventarisatie van de huidige stand. Eerst gaan we de huidige stand van uw woning bepalen. Door inventarisatie krijgt men inzicht. Op basis hier van kan men dan –indien nodig- vervolgstappen bepalen. De eerste drie punten van het stappenplan zijn inventarisatie.

Stap 1. Het gasverbruik benodigd voor verwarming bepalen

Begin eens met het opzoeken van de energierekening van de afgelopen jaren. Pak bij voorkeur afrekeningen tot 5 jaar terug, en bepaal daar het gemiddelde van. Noteer het gasverbruik. Als u ook gas gebruikt om te koken of om warm water te maken, dan dient dit in mindering gebracht te worden, zodat het werkelijk gasverbruik voor verwarming overblijft.

Gasverbruik per jaar volgens jaarnota [m³]:
Aantal personen:
Gemiddeld aantal keren per week dat er een warme maaltijd wordt bereid:
Gemiddeld aantal keren per week dat de gasoven wordt gebruikt:
Het aantal douches per huishouden per week:
Het aantal baden per huishouden per week:
Soort cv-ketel:
Bouwjaar cv-ketel:

Resultaten:

Totaal gasverbruik op jaarnota: m³.
Gasverbruik benodigd voor koken: m³.
Gasverbruik benodigd voor warm water: m³. kWh.
Gasverbruik benodigd voor verwarming: m³. kWh.

bovenstaande indicatieve verdeling conform EnergieNed BAK2000 t/m bouwjaar cv-ketel 2004.
Voor nieuwere ketels op basis van gemiddelde kengetallen ISSO.

De slimme meter helpt.
Indien men een slimme meter heeft kan men deze gegevens ook hier uit halen. Bijvoorbeeld in de zomermaanden wordt er niet verwarmd, en alleen gas verbruikt voor koken en warm water te maken. Dit gasverbruik in mindering brengen op het gasverbruik in de periode dat er wel gestookt word levert het gasverbruik voor verwarming op.

grafiek gasverbruik hoekwoning
Voorbeeld gasverbruik per maand van een hoekwoning met slimme meter.
Bron: MijnEneco.
gasverbruik uitgelezen uit slimme meter
Voorbeeld van gasverbruikoverzicht
gedownload uit slimme meter.
Bron: MijnEneco.

Bijvoorbeeld: In een hoekwoning wordt totaal 1400 m³ gas verbruikt. In de zomermaanden is het gasverbruik maar 12 m³ per maand voor koken en douchen. Dit zou betekenen dat er per jaar 12 x 12 = 144 m³ gas verbruikt word voor zaken die niets met verwarming te maken hebben. Dit terugrekenend komen we op 1400 – 144 = 1256 m³ gas voor verwarming. Indien men geen slimme meter heeft, moet men zelf slim zijn, door iedere eerste van de maand de stand van de gasmeter te noteren. Gebruik altijd uw eigen gegevens. Alle rekenmodellen gaan uit van gemiddelden. Maar die rekenmodellen weten niet dat u misschien iedere dag wel een half uur onder de warme douche staat!


Stap 2. De transmissie van de woning bepalen

Nu we vrij nauwkeurig het gemiddeld gasverbruik voor verwarming bepaald hebben, kunnen we hieruit de transmissie van de woning berekenen. De transmissie geeft aan hoe groot de verwarmingsbron (bijvoorbeeld cv-ketel of warmtepomp) moet zijn om de woning bij -10 °C buitentemperatuur nog warm te kunnen stoken. Dit is gelijk ook een maat voor de energiezuinigheid van uw woning. Geef de te verwarmen woningoppervlakte zo nauwkeurig mogelijk op. Denk hier niet te makkelijk over, ga eventueel meten, voordat u de waarde invult. Alleen nauwkeurige waarden leiden tot een betrouwbaar resultaat.

Gasverbruik voor verwarming [m³]:
Te verwarmen oppervlakte woning [m²]:

Resultaten:

Transmissie kW.
Benodigd vermogen per m²: W/m².

< 50 W/m2:

Gefeliciteerd! Dit is een mooie score voor uw woning. Uw woning gaat zuinig om met energie. Eigenlijk hoeft u niet direct extra maatregelen te nemen, en hoeft u de overige te nemen stappen die op deze webpagina beschreven staan niet uit te voeren. Mocht u nog geen warmtepomp hebben dan zou u kunnen overwegen om deze aan te schaffen. Uw woning is er zondermeer geschikt voor. Kijk of uw afgiftesysteem geschikt is en bereken hoe groot uw warmtepomp dient te zijn. Op de vergelijkingspagina kunt u verschillende merken warmtepompen onderling vergelijken. Let behalve op het rendement ook op de geluidsproductie om geen ruzie met de buren te krijgen.

50 – 80 W/m2:

Dit is een mooie score. Uw huis is redelijk zuinig in het energieverbruik. Toch zijn er nog wat maatregelen te nemen om uw woning nog beter te isoleren. Mogelijk kunt u uw dak of vloer nog extra isoleren. Denk ook eens aan het isoleren van de voor- en achterdeur. Daar uw woning al redelijk goed geïsoleerd is, zullen de warmtelekken met het blote oog in de meeste gevallen moeilijk op te sporen zijn. Een warmtebeeldcamera kan behulpzaam zijn bij het vinden van de warmtelekken in uw woning. Ook als u besluit om niet extra te gaan isoleren is een warmtepomp in uw woning waarschijnlijk ook zonder extra maatregelen toepasbaar. U kunt dit proberen door een winter de keteltemperatuur te begrenzen op 50 °C. Ondervindt u geen koude klachten dan kunt u ook een warmtepomp toepassen. Vaak helpt het in geval er verwarmd wordt met radiatoren om boost ventilatoren toe te passen. Kijk of uw afgiftesysteem geschikt is en bereken hoe groot uw warmtepomp dient te zijn. Op de vergelijkingspagina kunt u verschillende merken warmtepompen onderling vergelijken. Let behalve op het rendement ook op de geluidsproductie om geen ruzie met de buren te krijgen. Verdere eenvoudige bezuinigen kunnen zijn om op een (hobby)kamer waar u nauwelijks komt de cv-radiator niet meer aan te zetten, maar deze kamer te verwarmen met een Infraroodpaneel.

80 – 100 w/m2:

Dit is voor Nederland momenteel (stand september 2019) de gemiddelde score. Meestal wordt deze waarde gescoord bij huizen die gebouwd zijn voor 1980. Waarschijnlijk zijn er wel wat kleine aanpassingen gedaan, maar de situatie is nog verre van optimaal. Hier kan isolatie van de woning een behoorlijke verbetering brengen. Kijk wat mogelijk is. Gebruik hiervoor de warmtebeeldcamera om er achter te komen waar de meeste warmte weglekt. Pluk eerst het laaghangend fruit, dat wil zeggen: Begin met dubbele of drievoudige beglazing, kijk of dakisolatie mogelijk is. Als u een schuin dak heeft is dit vaak eenvoudig te realiseren. Indien u een ongeïsoleerde vloer met een kruipruimte eronder heeft, is dit ook een aanrader. Hebt u een vloer die direct op het zand (dus zonder kruipruimte) gestort is, dan is vloerisolatie een ingrijpende operatie. De vloer zal er helemaal uit moeten en helemaal opnieuw op isolatie gelegd dienen te worden. Dit biedt wel weer de mogelijkheid om dan ook vloerverwarming aan te leggen. De woning zal dan enige weken niet bewoond kunnen worden, en een nieuwe vloer leid vaak ook tot vervolgacties zoals afwerking van muren en deuren. Goedkoper is het dan om een isolerend tapijt toe te passen, of dunne isolatie (zoals Aero gel-isolatie) met daarop een harde vloerbedekking. Is de vloer goed geïsoleerd, dan kan men in plaats van vloerverwarming ook wandverwarming overwegen. Ga verder met dit 10-stappen plan om uw woning te verbeteren. Momenteel is uw woning ongeschikt voor een warmtepomp.

>100 W/m2:

In Nederland zijn volgens de gegevens van het CBS nog een kleine 20% van de woningen, waaronder uw woning, die meer dan 100W/m² aan verwarming nodig hebben om de woning warm te houden. Dit zijn vaak wat oudere woningen waar nog weinig besparende maatregelen zijn uitgevoerd. Uw woning is niet geschikt voor het gebruik van een warmtepomp, maar u kunt hem stap voor stap wel geschikt maken voor een warmtepomp. Begin met een scan met een warmtebeeldcamera. Hier wordt duidelijk waar de prioriteit ligt om te beginnen. Vaak is dit het deel waar de meeste verliezen plaatsvinden aan te pakken. Soms ook het deel wat het gemakkelijkst of het goedkoopst te realiseren is. Advies: Volg dit 10 stappenplan, en laat de beelden van de warmtebeeldcamera de volgorde van aanpak bepalen. U moet echt iets gaan doen. Gas wordt duur en met isoleren is in dit soort woningen echt een goed resultaat te behalen.

Hoe zuinig is uw woning eigenlijk, wat zegt dit getal van W/m²? Indien aan de destijds geldende bouwvoorschriften is voldaan kan men met onderstaande tabel een indruk krijgen wat het genormaliseerd verbruik per m² zou moeten zijn. Tevens krijgt men een idee wat er mogelijk is door betere isolatie. Flatwoningen zijn zuiniger. Vrijstaande villa’s verbruiken meer energie.

Bouwperiode: W/m²
hoekwoning:
.... - 1974 100 - 200
1975 - 1980 90
1981 - 1989 85
1990 - 1999 80
2005 - 2010 70
2011 - 2015 50
2016 - 2017 45
2018 - 2019 40
2020 - ... 35

Om een idee te krijgen: Moderne (BENG) woning: 35 W/m².
Goed geïsoleerd huis: 60 W/m².
Oud huis zonder bijzondere isolatie: 120 W/m².

Stap 3. Bepaal hoe goed uw woning geisoleerd is.

Hier is een warmtebeeldcamera voor nodig. Deze geeft feilloos aan, waar de warmte uit uw huis verdwijnt. Alhoewel u natuurlijk ook zelf wel kunt bedenken dat drie lagen glas met een spouw veel beter isoleert als enkel glas, komen uit een warmtebeeldopname toch vaak zaken naar voren die met het blote oog niet te zien zijn. Denk aan vochtproblemen, deels slechte isolatie door een slordige aannemer geplaatst, koudebruggen, kieren etc. Los van het feit of men een warmtebeeldcamera tot zijn beschikking heeft is het verstandig om vooraf wat tijd te investeren in het opnemen van de materiaalsoorten die in uw woning verwerkt zijn. Maak een lijst van alle wanden, de vloeren, plafonds, daken, deuren, ramen en bijbehorende kozijnen en glas. Indien er reeds isolatie is toegepast probeer dan te achterhalen welk materiaal het is. Noteer de afmetingen en de dikte van die materialen zodat we handmatig de isolatiewaarde uit kunnen rekenen. Hier is op deze website een aparte pagina aan gewijd. Problemen door vocht, ontbrekende isolatie, veroudering van isolatie kan men eigenlijk alleen goed opsporen met de warmtebeeldcamera.

Stap 4. Maak een stappenplan om uw woning goed te isoleren

Indien u ook uw vloer gaat isoleren overweeg dan om vloerverwarming toe te passen. Indien u uw wanden aan de binnenzijde gaat isoleren, overweeg dan wandverwarming. Vergeet bij isolatie het ventilatiesysteem niet. Het zou zo maar kunnen dat door al dat ge-isoleer, de ventilatie intensiever moet worden.

Stap 5. Controleer het afgiftesysteem en pak het zonodig aan

De meeste huizen worden verwarmd door een HR-ketel die warmte levert aan plaatstalen radiatoren die op hun beurt de warmte weer afgeven aan de lucht in de kamer. Heeft u nog een VR-ketel? Verwarmt u warm water met een elektrische boiler ? Zijn het normale radiatoren of reeds LTV-radiatoren of convectoren?
Doe de 50 °C test.
De vijftig graden test houdt in dat u de cv-ketel voor verwarming begrensd op 50 °C. De meeste cv-ketels hebben de mogelijkheid om de maximale aanvoertemperatuur in te stellen via een menu of een draaiknop. Meestal staat die ergens op 80 °C. Dit betekend dat de radiatoren lekker warm worden en ook wat stralingswarmte afgeven. Indien de radiatoren voldoende groot zijn, kan men ook volstaan met een lagere temperatuur, wat sowieso een energiebesparing oplevert. Door de cv-ketel zo in te stellen simuleert men als het ware een warmtepomp, want die maakt ook maar maximaal 50 graden. Voor vloerverwarming is 50 °C natuurlijk veel te hoog. De al aanwezige naregeling dient ongewijzigd te blijven. Door dit in de koude winterperiode uit te proberen weet men of het huis geschikt is voor een warmtepomp.

Stap 6. Bepaal opnieuw de transmissie na dat de vorige punten zijn gerealiseerd

Het mooiste om te vergelijken is om dat een jaar later te doen aan de hand van het gasverbruik. Indien je niet zolang wil wachten, kun je ook het gasverbruik van een maand meten, dit corrigeren met de graaddagenmethode, en vervolgens kijken wat de transmissie nu is. Voorwaarde is wel dat men ook het gasverbruik weet van een referentiemaand voordat de veranderingen zijn doorgevoerd. Op basis van deze transmissie kan een zuinige warmtepomp of ander toestel gekozen worden.

Stap 7. Indien u ruimte heeft voor een warmtepomp, plaats warmtepomp met buffervat en boilervat

Deze website gaat over de energietransitie van uw eigen huis en over lucht/water warmtepompen. Er zijn echter alternatieven: Denk aan bodem gebonden warmtepompen, zonnecollectoren, hout (pellet) verwarming, Infra-roodstralingspanelen, enz. Over deze onderwerpen zijn diverse andere websites en boeken geschreven. De combinatie warmtepomp en zonnecollectoren is wat lastig omdat een zonnecollector hoge temperaturen van wel 90 °C kan maken, en een warmtepomp werkt met temperaturen van 50, maar bij voorkeur 35 °C. Toch is dit wel mogelijk en kan een zonnecollector met een opslagvat vooral op het gebied van warm water en eventueel ook voor verwarming in het voor- en naseizoen een goede bijdrage leveren.

Stap 8. Plaats PV-panelen om het elektriciteitsverbruik van de warmtepomp te compenseren

Stap 9. Pas optimalisatie toe met slimme domotica

Moet uw badkamer echt de hele dag warm zijn? Mogelijk volstaat het om hem ’s-morgens vroeg en na 18:00 tot ca. 22:00 te verwarmen, en buiten deze tijdspanne de radiator laag te zetten of zelfs helemaal uit te schakelen. Dit kan automatisch via een radiatorknop met geïntegreerde tijdknop en ruimtesensor. In het geval van vloerverwarming is het geen goed idee om deze uit en aan te schakelen. Hebt u overcapaciteit van uw zonnepanelen? Overweeg dan eens om elektrisch warm water te maken.

Stap 10. Geniet van uw lage energierekening

Vraag en antwoord
1. Deze 10 stappen kunnen zeer ingrijpend zijn, ik denk dat ik beter kan verhuizen?

Mogelijk is dat zo, maar bedenk wel dat deze maatregelen niet allemaal gelijk uitgevoerd hoeven te worden. Pak een dag of een paar avonden voor de inventarisatie (stap 1 t/m 3) en ga daarna kijken wat er nodig is. Begin met bijvoorbeeld dakisolatie en het jaar er na met vloerisolatie. Beiden bieden gelijk meer comfort en een lagere energierekening. Maak er een meerjarenplan van en doe de dingen die gemakkelijk en/of goedkoop uit te voeren zijn en veel opleveren als eerste.


2. Isoleren met aerogel of isodun?

Met traditionele isolatiematerialen heeft men voor een R-waarde van meer dan 4 ca. 17.. 18 cm nodig. Hierdoor worden wanden dik, vloeren hoog en de kamer klein. Er bestaan tegenwoordig isolatiematerialen die een zelfde R-waarde halen met een veel geringere dikte. Aerogel, zoals bluedec, kan onder de vloer. Isodun is geschikt als wandisolatie. Heeft men voldoende ruimte, of is ruimtebeslag geen issue, dan kan men voor de goedkopere traditionele isolatiematerialen kiezen.

3. Mijn warmtepomp verbruikt ineens veel meer elektriciteit. Hoe kan dat?

Dit kan heel veel verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende staan hieronder:
De warmtepomp staat in storing en het elektrisch element heeft de warmteproductie automatisch overgenomen (TIP: Zet deze optie altijd uit, anders merk u niet dat uw warmtepomp niet werkt).
Als de compressor versleten is, gaat hij –net als bij een oude koelkast- meer stroom gebruiken. Dit is alleen te meten door de vollaststroom van de compressor te meten, of indien de warmtepomp een energiecockpit heeft hier het vermogensverbruik van de compressor uit te lezen.

Doe mee aan de discussie, en reageer op dit artikel:

Naam: *
Onderwerp:

Ik ben geen robot. Welke dag is het vandaag?
Bij het plaatsen van een reactie gaat u accoord met de voorwaarden.
Hier komen de reacties te staan
Volgende pagina: next)